संघर्षाशिवाय यश शक्य नाही, सातत्य शिवाय संघर्षाला अर्थ नाही — दीपक खरात

जाफराबाद/दत्ता देशमुख,दि.26

नुकताच दहावी आणि बारावीचा निकाल लागला आहे. नेहमीप्रमाणे प्रत्येक पालक आपल्या मुलांच्या भविष्याबद्दल चिंतेत असतो. प्रत्येक आई-वडिलांची मनापासून इच्छा असते की आपल्या मुलाने किंवा मुलीने चांगले शिक्षण घेऊन आयुष्यात चांगल्या पदावर पोहोचावे, चांगली नोकरी मिळवावी आणि स्वतःचे उज्ज्वल भविष्य घडवावे. पण आजचा काळ हा पूर्णपणे तंत्रज्ञानाचा आणि स्पर्धेचा आहे. जग झपाट्याने बदलत आहे. दररोज नवनवीन तंत्रज्ञान बाजारात येत आहे आणि कालपर्यंत महत्त्वाचा असलेला एखादा प्रॉडक्ट किंवा कौशल्य आज कालबाह्य होऊ शकते. त्यामुळे आता फक्त शिक्षण घेणे पुरेसे नाही, तर अद्ययावत, रोजगाराभिमुख आणि कौशल्याधारित शिक्षण घेणे काळाची गरज बनली आहे. आजपासून 20–22 वर्षांपूर्वी मोबाईल फोन ही सर्वांसाठी सहज उपलब्ध गोष्ट नव्हती. पण आज जवळपास प्रत्येकाच्या हातात स्मार्टफोन आहे. मोबाईलचा उपयोग आपण कसा करतो, यावर त्याचा फायदा-तोटा अवलंबून असतो. तंत्रज्ञान हे साधन आहे; त्याचा योग्य वापर केला तर ते आपले जीवन घडवते, आणि चुकीचा वापर केला तर वेळ, पैसा आणि क्षमता वाया घालवते. हाच नियम शिक्षण आणि करिअरलाही लागू होतो. जसे मोबाईलमध्ये नवनवीन अपडेट्स येत असतात, तसेच शिक्षणातही अपडेट राहणे आवश्यक आहे. नवीन तंत्रज्ञान, नवीन कौशल्ये, नवीन उद्योगक्षेत्रे आणि बदलणारी रोजगारसंधी यांचा अभ्यास करून मुलांनी शिक्षणाची दिशा ठरवली पाहिजे. अन्यथा भविष्यातील स्पर्धेत टिकून राहणे कठीण होईल. आज बँकिंगपासून उद्योगांपर्यंत, शेतीपासून आरोग्यसेवेपर्यंत आणि सरकारी सेवांपासून खाजगी क्षेत्रापर्यंत सर्वच ठिकाणी तंत्रज्ञानाचा वापर वाढत आहे. पालकांची आणखी एक मोठी चिंता म्हणजे उच्च शिक्षणाचा वाढता खर्च. मोठ्या शहरात जाऊन शिक्षण घेताना रूम भाडे, प्रवास, मोबाईल, शैक्षणिक साहित्य, दैनंदिन खर्च अशा अनेक गोष्टी वाढतात. त्यासोबतच शहरांमध्ये मुलांसमोर चांगल्या आणि वाईट अशा दोन्ही प्रकारच्या गोष्टी उपलब्ध असतात. त्यामुळे शिक्षणाची निवड करताना केवळ नाव किंवा दिखावा न पाहता, मुलांची आवड, त्यांची क्षमता, भविष्यातील संधी, आणि शिक्षणाची प्रत्यक्ष उपयुक्तता यांचा विचार करणे खूप आवश्यक आहे. आजच्या काळात तांत्रिक शिक्षण हे विद्यार्थ्यांसाठी एक मोठे सामर्थ्य ठरू शकते. अभियांत्रिकी, पॉलिटेक्निक, आयटी, ऑटोमेशन, मेकॅनिकल, इलेक्ट्रिकल, कॉम्प्युटर, एआय, रोबोटिक्स, डेटा आणि इंडस्ट्रीशी संबंधित क्षेत्रांमध्ये प्रचंड संधी निर्माण होत आहेत. ग्लोबलायझेशनमुळे स्थानिकच नाही तर राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही विद्यार्थ्यांसाठी रोजगार आणि व्यवसायाच्या संधी उपलब्ध होत आहेत. यासाठी शासनाकडून विविध शिष्यवृत्ती, फी सवलती, प्रवेश योजना आणि कौशल्यविकास उपक्रम उपलब्ध आहेत. पालकांनी आणि विद्यार्थ्यांनी या संधींचा योग्य लाभ घेतला पाहिजे. मात्र एक गोष्ट लक्षात ठेवली पाहिजे—कोणतेही शिक्षण पूर्ण होताच लगेच मोठे पॅकेज किंवा मोठी नोकरी मिळेलच असे नाही. सुरुवातीला थोडा संघर्ष करावा लागतो, वेळ द्यावा लागतो, अनुभव घ्यावा लागतो, स्वतःला सिद्ध करावे लागते. पण जर विद्यार्थी प्रामाणिकपणे मेहनत करत राहिला, सातत्य ठेवले, कौशल्य वाढवले आणि चांगले काम केले, तर तो नक्कीच आयुष्यात मोठ्या उंचीवर पोहोचू शकतो. यश मिळवण्यासाठी चिकाटी, जिद्द, संयम, सहनशीलता, शिस्त आणि संकटांना सामोरे जाण्याची तयारी आवश्यक असते. एका रात्रीत कोणतेही ध्येय साध्य होत नाही. त्यासाठी सातत्यपूर्ण प्रयत्न, योग्य दिशा आणि स्वतःवर विश्वास असणे गरजेचे असते. आपण जर शेतकरी कुटुंबातून आलो असू, तर ही गोष्ट आपल्याला अधिक चांगली समजते. शेतात चांगले पीक यावे, यासाठी आधी जमिनीची मशागत करावी लागते, योग्य बियाणे निवडावे लागते, पाणी द्यावे लागते, खत द्यावे लागते, कष्ट घ्यावे लागतात आणि योग्य वेळ येईपर्यंत संयम ठेवावा लागतो. तसेच आयुष्याचेही आहे. आपले भविष्य घडवण्यासाठी स्वतःवर मेहनत घ्यावी लागते, संघर्ष करावा लागतो, अपयश पचवावे लागते, पुन्हा उभे राहावे लागते आणि ध्येयाच्या दिशेने सातत्याने चालत राहावे लागते. म्हणूनच, प्रिय पालकहो आणि विद्यार्थ्यांनो, दहावी-बारावी नंतरची शिक्षणाची निवड ही केवळ प्रवेशाची प्रक्रिया नाही, तर ती आयुष्याला दिशा देणारा निर्णय आहे. मुलांच्या आवडीचा, त्यांच्या क्षमतेचा, बदलत्या काळाचा आणि भविष्यातील संधींचा विचार करून निर्णय घ्या. योग्य शिक्षण, योग्य मार्गदर्शन, सातत्यपूर्ण मेहनत आणि सकारात्मक दृष्टीकोन असेल, तर यश नक्कीच मिळेल. लक्षात ठेवा — “संघर्षाशिवाय यश नाही, आणि सातत्याशिवाय संघर्षाला अर्थ नाही.”