२०२६ चा उष्ण काळ : विकास, विनाश आणि अस्तित्वाचा प्रश्न

 २०२६ चा उष्ण काळ : विकास, विनाश आणि अस्तित्वाचा प्रश्न

युनायटेड ग्लोबल फेडरेशन इंडिया ~दुर्गेश बनकर

जालना, दि.16

मानवाने इतिहासात अनेक संकटांचा सामना केला. युद्धं पाहिली, महामारी पाहिल्या, दुष्काळ सहन केले. पण आज जग एका अशा संकटासमोर उभं आहे, ज्याचं स्वरूप दिसतं शांत, पण परिणाम अत्यंत विध्वंसक आहेत. हे संकट म्हणजे वाढत चाललेलं जागतिक तापमान आणि त्यातून निर्माण झालेला भीषण उष्णतेचा कहर. २०२६ चा उन्हाळा हा केवळ ऋतू राहिलेला नाही; तो संपूर्ण मानवजातीसाठी दिलेला अंतिम इशारा बनत चालला आहे. भारतासह जगातील अनेक देशांमध्ये तापमानाने अभूतपूर्व उच्चांक गाठले आहेत. अनेक शहरांमध्ये ४५ ते ५० अंश सेल्सिअसच्या दरम्यान तापमान नोंदवलं जात आहे. परंतु ही केवळ आकड्यांची बातमी नाही. या आकड्यांमागे हजारो कुटुंबांची वेदना दडलेली आहे. रस्त्यावर काम करणारे मजूर, शेतीत दिवस घालवणारे शेतकरी, वाहतूक नियंत्रण करणारे पोलीस, बांधकामावर काम करणारे कामगार, आणि उन्हात शिक्षण घेण्यासाठी मैलोनमैल चालणारी मुलं… ही सर्व माणसं या उष्णतेचा सर्वात मोठा फटका सहन करत आहेत. वातानुकूलित खोल्यांमध्ये बसून हवामान बदलावर चर्चा करणं आणि प्रत्यक्ष उष्णतेच्या तडाख्यात जगणं यातला फरक आता अधिक स्पष्टपणे जाणवत आहे. आजची सर्वात मोठी शोकांतिका म्हणजे निसर्गाविरुद्धचा संघर्ष मानवाने स्वतःच निर्माण केला आहे. विकासाच्या नावाखाली जंगलांची मोठ्या प्रमाणावर तोड झाली. नद्या अतिक्रमणात हरवल्या. डोंगर फोडले गेले. काँक्रीटच्या वाढत्या जंगलांनी पृथ्वीची नैसर्गिक श्वसनप्रक्रिया रोखली. शहरांच्या विस्ताराने झाडं नाहीशी झाली आणि उष्णतेला अडवणारे नैसर्गिक कवच संपत गेलं. आपण आधुनिकतेचा वेग वाढवत असताना पृथ्वीचं संतुलन मात्र तुटत गेलं. या बदलाचा परिणाम फक्त मानवावरच होत नाही. दररोज हजारो पक्षी तहानेने मृत्युमुखी पडत आहेत. जनावरं पाण्याच्या शोधात गावोगावी भटकत आहेत. नद्या आटत आहेत. भूजल पातळी धोकादायकरीत्या खाली जात आहे. अनेक भागांमध्ये पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्न तीव्र होत चालला आहे. हवामानातील असंतुलनामुळे पाऊस अनियमित होत आहे, शेतीचं गणित बिघडत आहे आणि अन्नसुरक्षेचाही प्रश्न गंभीर बनत चालला आहे. ही परिस्थिती अचानक निर्माण झालेली नाही. अनेक दशकांपासून वैज्ञानिकांनी दिलेले इशारे, पर्यावरण अभ्यासकांनी मांडलेली तथ्यं आणि निसर्गप्रेमींनी केलेल्या विनंत्या आपण दुर्लक्षित केल्या. पृथ्वीला अमर्याद संसाधनांचा स्रोत समजण्याची चूक मानवाने केली. परंतु निसर्गाकडे स्वतःचे नियम असतात. जेव्हा त्या नियमांचं उल्लंघन होतं तेव्हा त्याची किंमत संपूर्ण मानवजातीला मोजावी लागते. आज गरज आहे ती फक्त चर्चेची नाही, तर कृतीची. पर्यावरण संवर्धन ही आता केवळ सामाजिक जबाबदारी राहिलेली नाही; ती अस्तित्व टिकवण्याची अट बनली आहे. प्रत्येक नागरिकाने झाडं लावणं, पाण्याची बचत करणं प्लास्टिकचा वापर कमी करणं, नैसर्गिक साधनसंपत्तीचं जतन करणं आणि पर्यावरणपूरक जीवनशैली स्वीकारणं अत्यावश्यक आहे. शासन, प्रशासन उद्योग क्षेत्र, सामाजिक संस्था आणि नागरिक यांनी एकत्र येऊन या संकटाचा सामना करण्याची वेळ आली आहे. युनायटेड ग्लोबल फेडरेशन इंडिया यामार्फत आम्ही समाजाला एक स्पष्ट संदेश देऊ इच्छितो की पर्यावरणाचा प्रश्न हा भविष्यातील नाही तो वर्तमानातील सर्वात गंभीर प्रश्न आहे. आज घेतलेले निर्णय पुढच्या पिढीचं भविष्य ठरवतील. आपण जर आजही निष्क्रिय राहिलो तर उद्याची पिढी आपल्याला प्रगतीसाठी नव्हे तर पृथ्वीच्या विनाशासाठी जबाबदार धरेल. मानवाने चंद्रावर पाऊल ठेवलं महासागर मोजले तंत्रज्ञानात क्रांती केली पण जर त्याला स्वतःची पृथ्वी वाचवता आली नाही तर त्या प्रगतीचा अर्थ उरणार नाही कारण शेवटी माणूस तंत्रज्ञानावर नाही निसर्गावर जगतो. आज प्रश्न फक्त तापमानाचा नाही प्रश्न आहे मानवतेच्या भविष्याचा आणि त्या प्रश्नाचं उत्तर आपल्या कृतीतूनच द्यावं लागणार आहे. — दुर्गेश बनकर युनायटेड ग्लोबल फेडरेशन इंडिया (दत्ता देशमुख) निसर्गावर विजय मिळवण्याचा प्रयत्न करणारा मानव, शेवटी निसर्गाशिवाय जगू शकत नाही हीच पृथ्वीची अंतिम सत्यता आहे.